Τρίτη, 30 Απριλίου 2013

Στην Γκιώνα, η καταστροφή είναι σε εξέλιξη με τις ευλογίες των τοπικών πολιτευτών

H συνέντευξη που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στις Οικοτριβές συντομευμένη για τις ανάγκες του εντύπου. Εδώ δημοσιεύεται ολόκληρη η συζήτηση.

Tα Καστέλλια είναι ένα πανέμορφο χωριό στην Γκιώνα, 35 χλμ από την Άμφισσα. Ένα από τα μεγαλύτερα χωριά του Δήμου Δελφών με πλούσια ιστορία και ευρήματα από τους προϊστορικούς χρόνους. Στην περιοχή των Καστελλίων υπάρχουν μεγάλες ποσότητες καλής ποιότητας βωξίτη. Μια νέα εξόρυξη από την εταιρεία S&B (Οδ. Κυριακόπουλος) προκάλεσε επεισοδιακές συνεδριάσεις στο χωριό και στο Δήμο Δελφών και ανάκληση της άδειας επέμβασης από τη Δ/νση Δασών. Η Δέσποινα Σπανούδη συζήτησε με τους Καστελλιώτες πρωτεργάτες Δημήτρη Μπάκα και Παναγιώτη Μακρή και το Γιώργο Κόλλια από την Κίνηση για τη Σωτηρία της Γκιώνας.

Τα Καστέλλια αντέδρασαν δυναμικά στην επιχειρούμενη νέα εξόρυξη της S&B. Για ποιο λόγο;

Π. Μακρής: Τα Καστέλλια τα τελευταία 50 χρόνια έχουν υποστεί τη μεγαλύτερη πίεση, από κάθε άλλο χωριό της Φωκίδας από τις μεταλλευτικές εξορύξεις του βωξίτη. Οι κάτοικοι είδαν το φυσικό πλούτο και μαγευτικές τοποθεσίες όπου έζησαν σαν παιδιά να καταστρέφονται η μια μετά την άλλη. Φύλλο συκής απέμειναν τα «Κεφαλάρια» του χωριού, δηλαδή οι δύο βουνοκορφές που περικλείουν τον οικισμό, η Αλεφάντω και η Τσούκα. Με δόλιο τρόπο καταστράφηκε η Τσούκα τον Ιούλιο του 2011. Η επιτυχημένη μεθόδευση από πλευράς της εταιρείας άνοιξε την όρεξη για την άλωση και της Αλεφάντως. Το σκηνικό στήθηκε: Υπηρεσίες διαβρωμένες, πολιτική τάξη ποδηγετημένη, τοπική κοινωνία αγόμενη και φερόμενη. Μέσα στο κοινωνικό τέλμα που βρίσκεται η χώρα μας, βρέθηκαν λίγοι άνθρωποι που αντιστάθηκαν και κοντά σε αυτούς πολλοί άλλοι που δεν μπορούσαν από μόνοι τους να σηκώσουν το βάρος της αντιπαράθεσης. Κάπως έτσι γλίτωσε προσωρινά η Αλεφάντω.

Δ. Μπάκας: Πριν ένα μήνα μάθαμε ότι έχει δοθεί έγκριση στην εταιρεία του Κυριακόπουλου να πάρει επιφανειακά και τα κοιτάσματα που είναι ορατά και πολύ κοντά στα Καστέλλια, να καταστρέψει τα κεφαλάρια και να εκθέσει το χωριό σε τεράστιο κίνδυνο από πλημμύρες, κατολισθήσεις και κατακρημνίσεις.

Αμέσως καλέσαμε σε συγκέντρωση. Το Τοπικό Συμβούλιο και ο Αντιδήμαρχος έκαναν έκτακτη συνεδρίαση καλώντας την εταιρεία για ενημέρωση, που όμως αυτή τη φορά δεν τα κατάφερε ούτε με τις δωροδοκίες ούτε με τις απειλές. Τελικά αποφάσισαν για Συνέλευση των κατοίκων, την ίδια μέρα με την προγραμματισμένη συγκέντρωση. Για να μη διασπαστεί το χωριό συμφωνήσαμε για ενωτική συγκέντρωση σωτηρίας του χωριού. Η εταιρεία και οι εκφραστές της όμως είχαν άλλο σχεδιασμό. Για να διαλύσουν τη συγκέντρωση, έφεραν εργαζόμενους από όλη τη Φωκίδα, με επικεφαλής τον υπεύθυνο προσωπικού της εταιρείας. Οι χωριανοί, χωρίς ενδοιασμό, γράφοντας στα παλιά τους τα παπούτσια τις προσπάθειες εκφοβισμού, συγκεντρώθηκαν και άντεξαν όλες τις προκλήσεις του αντιδημάρχου. Λίγες μέρες μετά έγινε συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου για το ίδιο θέμα.

Το Δασαρχείο ανακάλεσε την άδειά του αναφέροντας ότι είχε παραβλέψει σημαντικά δεδομένα. Τι συνέπειες έχουν αυτές οι εξελίξεις; Τι στάση κράτησαν γενικά οι αρμόδιες υπηρεσίες;

Π. Μακρής: Η ανάκληση της απόφασης του Δασαρχείου έγινε με την αιτιολογία ότι δόθηκε εκ παραδρομής. Εύλογο και το ερώτημα αν θα διεξαχθεί έρευνα για καταλογισμό ευθυνών σε επίορκους υπαλλήλους. Η ενασχόλησή μου με το ρόλο των Υπηρεσιών δυστυχώς έχει φέρει στο φως και το σχετικό τιμοκατάλογο παρεχομένων υπηρεσιών και εκδουλεύσεων. Πρωταγωνίστριες σε αυτό είναι οι κεντρικές Υπηρεσίες του ΥΠΕΚΑ. Τον έλεγχο των τοπικών υπηρεσιών (πλην ίσως του Δασαρχείου που δρα αυτόνομα) έχει αναλάβει η τοπική πολιτική τάξη, λαμβάνοντας άλλου είδους «αντίδωρα».

Δ. Μπάκας: Το Δασαρχείο γνώριζε πολύ καλά τι έκανε. Έχουν υπάρξει αρνητικές αποφάσεις ήδη από τη δεκαετία του ΄80, από τη Δ/νση Δασών και τον υπουργό Γεωργίας. Σήμερα εξέδωσαν την άδεια επέμβασης με τοπογραφικό που έχει μεταγενέστερη ημερομηνία, με διαφορετικές συντεταγμένες και με ψευδή στοιχεία στη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Ούτε άδεια επέμβασης για τους δρόμους πρόσβασης δεν υπήρχε.

Ποια είναι η θέση του Δήμου Δελφών και της Περιφερειακής Αρχής μέσω της επιτροπής περιβάλλοντος και της αντιπεριφερειάρχη Φωκίδας;

Δ. Μπάκας: Ο αρμόδιος Αντιδήμαρχος μας επισκέπτεται όταν είναι υποχρεωτικό ή όπως πρόσφατα για να βοηθήσει την εταιρεία. Οι επισκέψεις του Δημάρχου γίνονται αποκλειστικά στα πανηγύρια και ειδικά όταν τα όργανα είναι πληρωμένα από την S&B ή συνεργάτες της. Η αρμόδια αντιπεριφερειάρχης δηλώνει αδυναμία να κάνει ελέγχους και η επιτροπή περιβάλλοντος δεν έχει ασχοληθεί.

Βασικό μέλημα του Δημάρχου, των Αντιδημάρχων και των συμβούλων της πλειοψηφείας του Δήμου στα τελευταία γεγονότα ήταν να μην πραγματοποιηθεί η συγκέντρωση των κατοίκων και αφού η τελευταία έγινε μαζική και δυναμική προσπάθησαν να την αποπροσανατολίσουν, να απαξιωθούν οι αποφάσεις της, έκαναν πως δεν είδαν το ψήφισμά της και τις πολλές εκατοντάδες υπογραφές που το συνόδευαν.

Π. Μακρής: Η πολιτική τάξη της Φωκίδας εκλέγεται με γνώμονα το ποιος θα εξυπηρετήσει καλύτερα τα συμφέροντα της εταιρείας, εξασφαλίζοντάς της υπηρεσιακή ασυλία. Στην περίπτωση των Καστελλίων, όταν ο κόμπος έφτασε στο χτένι και η κατάσταση διαμορφώθηκε αλλιώς με την κινητοποίηση των κατοίκων φόρεσαν το μανδύα του «Σωτήρα». Σήμερα παρά τις συνεχείς παραστάσεις ακόμα και επερωτήσεις στο Περιφερειακό Συμβούλιο, ο ελεγκτικός Μηχανισμός της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης αρνείται να προβεί σε οποιοδήποτε έλεγχο των μεταλλευτικών εξορύξεων.

Έχετε κάνει και άλλες καταγγελίες για τα Καστέλλια τον τελευταίο χρόνο. Τι τύχη είχαν;

Π. Μακρής: Τα τελευταία δύο χρόνια η προσοχή μας έχει εστιασθεί στην αποκατάσταση της παράνομα κατεδαφισθείσας κορυφής «Τσούκα» καθώς και στην αποκατάσταση των μεταλλευτικών εκμεταλλεύσεων πάνω από το χωριό Αποστόλια, για τις οποίες η εταιρεία κωλυσιεργεί και ο έλεγχος των αρμοδίων υπηρεσιών είναι ανύπαρκτος.

Δ. Μπάκας: Η αρχική μου καταγγελία έγινε πριν από ένα χρόνο (2/3/2012). Κατήγγειλα ότι η μεταλλευτική εταιρεία S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε. συστηματικά, εξόφθαλμα, προκλητικά και βάρβαρα καταπατά εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους, υπουργικές αποφάσεις, νόμους και διατάξεις. Δημιουργεί μια τρομακτική και μη αναστρέψιμη υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Ότι δεν πληρώνει στο ελληνικό δημόσιο ούτε ευρώ για την αξία του μεταλλεύματος. Η καταγγελία αυτή, που περιέχει πλήθος φωτογραφιών που τη στηρίζουν, κατατέθηκε μαζί με μηνυτήρια αναφορά στον εισαγγελέα πρωτοδικών Άμφισσας, που κατατέθηκε και στο συνήγορο του πολίτη, σε όλες τις υπηρεσίες, το δημοτικό συμβούλιο και στην περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας. Τέλος αναρτήθηκε στο διαδίκτυο. Μέχρι σήμερα κανείς δεν έχει αντικρούσει την καταγγελία αυτή ούτε στο ελάχιστο. Αλλά καμιά από τις αρμόδιες υπηρεσίες όπως η Επιθεώρηση Μεταλλείων Νοτίου Ελλάδος και η Ειδική Υπηρεσία Επιθεωρητών Περιβάλλοντος και Περιφέρεια (Κ.Ε.Π.ΠΕ.) Στερεάς Ελλάδας, δεν έχει κάνει ούτε το ελάχιστο.

Ποιες θα είναι οι εξελίξεις από εδώ και πέρα. Τι θέλετε για το μέλλον για την περιοχή σας;

Δ. Μπάκας: Τα Καστέλλια είναι χωριό που δεν μπορεί να αξιοποιήσει τις ομορφιές της φύσης του για την ανάπτυξη διαφόρων δραστηριοτήτων και οικοτουρισμού. Γιατί όπου να στρέψεις το βλέμμα σου υπάρχουν ξεκοιλιασμένα βουνά. Η κατάσταση αυτή είναι μη αναστρέψιμη και συνεχώς επιδεινώνεται. Η φύση βιάζεται, τα νερά στραγγίζουν και κατακρημνίζονται στις τρύπες των πολύ πυκνών και μεγάλων σε βάθος γεωτρήσεων. Νομοτελειακά αν συνεχιστεί η ίδια κατάσταση, όλη η περιοχή θα καταντήσει κρανίου τόπος. Τα Καστέλλια ήταν ένα χωριό με μεγάλη κτηνοτροφία με πάνω από 40.000 γιδοπρόβατα και καλλιέργειες. Σήμερα δεν υπάρχει σχεδόν τίποτε: έχουν καταστραφεί όλοι οι βοσκότοποι από την εξόρυξη βωξίτη, έχουν καταστραφεί οι πηγές που ξεδιψούσαν τα ζώα και έχουν κοπεί τα περάσματα επικοινωνίας. Η γεωργία είναι ανύπαρκτη χωρίς ούτε τις στοιχειώδεις υποδομές. Όλα έχουν προσαρμοστεί στα συμφέροντα του εκμεταλλευτή.

Ποιος είπε και από πού συμπεραίνεται ότι μια περιοχή που διαθέτει ορυκτό πλούτο δεν έχει κανένα δικαίωμα στη ζωή, πρέπει να καταστραφεί σε όφελος κάποιων μετόχων που φορολογούνται στο Λουξεμβούργο ή αλλού χωρίς να πληρώνει ούτε ένα ευρώ στο ελληνικό δημόσιο για το μετάλλευμα; Ένα τμήμα του πλούτου που παράγεται στην περιοχή πρέπει να μείνει σε αυτήν. Θέλουμε να εφαρμοστούν οι περιβαλλοντικοί όροι, να μην προχωρήσει η εξόρυξη στην Αλεφάντω και να γίνουν νέες μελέτες για τις επιπτώσεις των εξορύξεων στα νερά της περιοχής. Θέλουμε να δοθεί η δυνατότητα μέσα από τα χωροταξικά σχέδια που εκπονούνται για το Δήμο και για την Περιφέρεια να αποκτήσουμε δυνατότητες επιβίωσης.

Π. Μακρής: Αν δεν υπάρξει πολιτική αλλαγή ώστε να υπάρξει η βούληση ο βωξίτης να εκμεταλλεύεται προς όφελος του ελληνικού κράτους της τοπικής κοινωνίας και του περιβάλλοντος, οι πολύ λίγοι που κατά καιρούς αντιδρούν στη ληστρική εκμετάλλευση δεν θα αντέξουν για πολύ. Η εταιρεία διαβρώνει την τοπική κοινωνία και το ελληνικό κράτος μεθοδευμένα και σε καθημερινή βάση, ώστε η επικράτησή της στο προτεκτοράτο της που ονομάζεται Φωκίδα, να είναι ολοκληρωτική. Όταν εξαντληθούν τα αποθέματα βωξίτη το μόνο ρόλο που θα μπορεί να παίξει η Φωκίδα θα είναι σκηνικό ταινιών επιστημονικής φαντασίας ως πλανήτης ΑΡΗΣ.

Γ. Κόλλιας: Δεν μπορούμε να ξέρουμε ποιες ακριβώς θα είναι οι εξελίξεις από εδώ και πέρα. Πιστεύω ότι η εταιρεία θα προσπαθήσει πολύ σύντομα να επανέλθει μιας και η περιοχή έχει πολύ καλής ποιότητας βωξίτη, παρότι επανειλημμένα έχει διαβεβαιώσει ότι «θα είναι και η τελευταία επιφανειακή εκμετάλλευση». Οι τελευταίες εξελίξεις από το Συμβούλιο της Επικρατείας για το θέμα των εξορύξεων χρυσού στη Χαλκιδική είναι δυστυχώς αρνητικές.

Θα ήθελα οι τοπικές κοινωνίες παίρνοντας οι ίδιες τις τύχες στα χέρια μας, μέσα από ένα γόνιμο διάλογο, με ενημέρωση και ανταλλαγή απόψεων, να συνθέσουμε και έτσι να διαμορφώσουμε το μέλλον μας. Πιστεύω ότι η Φωκίδα και ειδικότερα η περιοχή μας, είναι ένα μεγάλο παράδειγμα πώς η μεταλλεία τελικά δεν οδήγησε στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των κατοίκων των περιοχών μας, αλλά στην υποβάθμιση και στη φτώχεια. Η «μονοκαλλιέργεια» της εξόρυξης βωξίτη έχει οδηγήσει τη Φωκίδα να είναι ένας από τους φτωχότερους νόμους της χώρας (σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία) και ταυτόχρονα τους ιδιοκτήτες των εταιρειών εξόρυξης στους πιο πλούσιους.

Αν οι τοπικές κοινωνίες δεν αντιδράσουμε και δεν προσπαθήσουμε να αναζητήσουμε άλλες λύσεις, να συνθέσουμε και να απαιτήσουμε αυτά τα οποία θέλουμε για τον τόπο μας, τότε θα συνεχίσουμε να ξεπουλάμε τον τόπο μας στις μεταλλευτικές εταιρείες, πάντα βέβαια στα πλαίσια μιας «νομιμότητας» και ενός χουντικού μεταλλευτικού κώδικα που περιέργως δεν τον αλλάζει κανείς.